Domates Güvesi (Tuta Absoluta ) Nedir? Nasıl Mücadele Edilir?

Domates Güvesi (Tuta Absoluta ) Nedir? Nasıl Mücadele Edilir?

DOMATES GÜVESI (TUTA ABSOLUTA) NEDIR? NASIL MÜCADELE EDILIR
Domates güvesi, bilimsel ismiyle Tuta absoluta, ilk olarak 1965’li yıllarda Güney Amerika’da görülmüştür. 2006 yılında da İspanya’dan Avrupa kıtasına giriş yapmıştır. Uygulanan karantina önlemleri sayesinde Avrupa’ya yayılış süresi uzamıştır. Avrupa kıtasından sonra yayılışı hızlanmıştır. Türkiye’de ilk kez 2009 yılında tespit edilmiştir. Bunun en önemli nedeni karantina tedbirlerinin Avrupa Birliği ülkeleri arasında uygulanmamasıdır. Karantina önlemlerinin uygulanmamasının yanı sıra domates güvesi çok hızlı üreyen ve yayılan bir yapıya sahip olduğu için çok kısa bir zaman içerisinde ülkemizde de yayılmıştır. Domates üretimi yapılan birçok ilimize yayılan bu zararlı ciddi hasarlara neden olmaktadır.Domates güvesi, en önemli domates zararlılarından birisi olmakla beraber domates dışında yine Solanaceae familyasından birçok bitkiye de aynı oranda zarar vermiştir. Güney Amerika’nın yerel bir türü olan domates güvesi, Türkiye’ye Ege ve Akdeniz bölgelerinden giriş yapmış ve buradan hızlı bir şekilde yayılmıştır. Bu zararlı, çiftçimizi tehdit eden çok önemli bir unsurdur. Domates güvesi özellikle ülkeye giriş yaptığı Ege ve Akdeniz bölgelerinde çok fazla görülmekte ve gün geçtikçe bölgelerdeki popülasyonu artmaktadır. Bu yayılım 2010 yılından sonra iyice artmasıyla yetiştirme ortamlarına çok fazla zarar verdiği gözlenmiştir. Yaklaşık 1 yıl içerisinde gerçekleşen bu yayılışın domateslere %100’lere varan zararlar verdiği görülmüştür.Yumurta HalindeTırtılErgen GüveErgin ince uzun, yaklaşık 7 mm boyundadır. Grimsi kahverengi kanatlarında siyah noktalar bulunur. Antenleri ipliği andırır. Erkek bireyler 6-7 gün, dişiler ise 10-15 gün yaşarlar. Bir dişi güve yaşamı boyunca 120-260 adet yumurta bırakır. Bu yumurtaları sadece domatese değil bitkinin her tarafına bulaştırır. Yumurta 0.4 mm uzunluğundadır. Silindirik bir yapısı vardır. Krem-sarı rengiyle kendini belli eder. Yumurtalar 4-5 gün içerisinde açılır. Yumurtadan çıkan larva krem rengidir ve başı siyahtır. Bir tırtılı andırır. Bu zararlı 4 larva dönemi geçirir. Birinci dönemde 0.9 mm uzunluğunda olan boyu dördüncü dönemde 8 mm’ye ulaşır. Larva 13-15 gün yaşar. 10. günden itibaren rengi pembeleşmeye başlar. Pupa ise 6 mm boyundadır ve rengi açık kahverengidir. Yılda 12 nesil verebilir. Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde daha hızlı çoğaldığı bilinmektedir. Bu zararlılar 7°C nin altında ve 1000 metre üzeri yüksekliklerde aktif olarak görülmezler.Domates güvesinin larvası yaprağa, gövdeye ve meyvelere delerek girer. Yaprağa geniş şeffaf boşluklar açar. Daha sonra bu boşluklar kahverengiye dönüşerek kurur. Zararlının meyvede oluşturduğu boşluklar düzensiz olmakla beraber meyvenin sap kısmına doğru artış gösterir. Yaprakta ve meyvede açılan boşluklarda güvenin siyah renkli beslenme artıkları gözle görülebilir düzeydedir. Özellikle yapraklardaki siyah artıklar dikkat çekicidir.Meyvelerde açılan bu delikler daha sonra çürümeye ve zarara neden olur. Çürümüş ve zarar görmüş meyveler tüketim ve satışa uygun olmadığı için verilen emeğin boşa gitmesine sebep olur. Domates güvesi diğer zararlılarla karıştırılabilir. Domates güvesi daha olgunlaşmamış domates meyvelerinde görülür ve meyvede oluşturduğu delikler diğer zararlılara göre daha küçük çaplıdır. Domates Güvesi, tedbiri alınmamış,uygulama yapılmamış bitkilere %50-100 arasında hasat kaybına neden olur ve çiftçiye ekonomik zararlar verir. Tedbir alınmadığı sürece üreticinin emeğinin yok olmasına sebep olur. Bu nedenle önceden tedbiri alınmalı, bu konuda mücadele edilmelidir. ‘Domates güvesiyle nasıl mücadele edilir?’ sorusuna cevap niteliğinde geliştirilen birçok yöntem vardır.Domates güvesi ile mücadelede alınabilecek kültürel önlemler. Domates güvesinin tüm dönemleri fide, bitki artığı, domates meyvesi ile taşınabildiği gibi kasa, kutu ve nakliye araçları ile de taşınabilir. Bu nedenle bu materyallerin zararlı ile bulaşık olmamasına dikkat edilmeli, ürünlerin illere ya da bölgelere geçişi sırasında karantina önlemleri alınmalıdır. Dikkatli olunmadığı takdirde zararlı diğer bitkilere de bulaşır ve büyük hasarlara yol açar.Domates güvesinin yayılmasının en büyük sebeplerinden biri üretim esnasında üzerinde bu zararlıların olduğu fidelerin kullanılmasıdır. Fideler kullanılırken üzerinde zararlıların olmamasına dikkat edilmesi gerekir. Aynı şekilde üzerine zararlı bulaşmış bitkilerin üretim alanından uzaklaştırılması gerekmektedir. Güvenin konukçusu olan yabancı otların da üretim alanı ve çevresinde bulundurulmaması bu noktada oldukça önemlidir.
Toprak sürümü ve solarizasyon, hasat sonrası tarlada kalan zararlı ile bulaşık bitki artıklarının imhası, konukçusu olmayan ürünlerin yetiştirilmesi, seradaki açık alanların tül ile kaplanması, yetiştirme tekniğine uygun sulama ve gübreleme yapılması domates güvesi ile mücadelede alınabilecek kültürel önlemler arasındadır.Domates güvesi (tuta) için feromon tuzağıFeromon tuzağı, üretici tarafından biyoteknik yöntem olarak kullanılır. Bu tuzaklar daha çok domates güvesinin varlığının saptanması, toplu yakalanması ve gözlem amacıyla kullanılır. Ne kadar çok zararlı yakalanırsa, üreyip çoğalmaları da o kadar engellenmiş olur. Fide döneminden itibaren kurulan tuzaklar haftada 2 kez sayılır ve kaydı tutulur. Domates güvesi için kullanılan bu feromonlar sadece erkek bireyleri çekmektedir. Bir feromon kapsülünün etkisi 6 hafta sürmektedir. Tuzaklarda yakalanan güve sayısına göre kimyasal ve biyoteknik mücadeleye başlanır. Tuzaktaki ve bitkiden elde edilen zararlılar teşhis için enstitüye gönderilir. Feromon Tuzağı Su tuzağı40-60 cm lik su dolu leğenlerin içerisine birkaç damla bulaşık deterjanı damlatılır. Kenarlarına, feromon kapsülleri konulur. Feromona gelen zararlılar suya düşerek ölür ve suyun içerisindeki bulaşık deterjanı sayesinde suya batar.Delta tuzakÇatı şeklinde delta tuzaklar kurulur. Taban kısmına yapışkan levha yerleştirilir ve üzerine feromon kapsülü konulur. Feromona gelen zaralılar yapışkan levhaya yapışır.

Kaynak : TarımTürkTv